Wondzorgmateriaal: welke soorten zijn er en waar let je op?

Wondzorgmateriaal is een breed begrip. Het gaat niet alleen om wondgaas of een pleister, maar om alle materialen die kunnen worden gebruikt voor het reinigen, bedekken, beschermen en fixeren van een wond.
Voor zorgorganisaties is het belangrijk om over een passend en overzichtelijk assortiment te beschikken. Toch is het aanbod groot. Er zijn gaaskompressen, absorberende verbanden, niet-verklevende wondcontactlagen, foamverbanden, pleisters en verschillende soorten fixatiemateriaal. Daarnaast zijn er producten met specifieke eigenschappen, zoals siliconen verbanden of antibacteriële gazen.
 

Niet ieder wondzorgproduct heeft dezelfde functie. Het ene materiaal is bedoeld om wondvocht op te nemen, terwijl een ander materiaal juist helpt om verkleving aan het wondoppervlak te beperken. Daarom begint een goede productkeuze niet bij een merk of productnaam, maar bij de functie die het materiaal binnen de behandeling moet vervullen.

In deze blog geven we een overzicht van de belangrijkste soorten wondzorgmateriaal. Je leest welke verschillen er zijn, waar je op kunt letten bij de keuze en welke aandachtspunten belangrijk zijn bij de inkoop van wondzorgproducten voor een zorgorganisatie.

Deze blog bevat algemene productinformatie en is niet bedoeld als medisch behandeladvies. Volg bij het behandelen van wonden altijd het geldende behandelprotocol en het advies van een bevoegde zorgprofessional.

Wat valt onder wondzorgmateriaal?

Onder wondzorgmateriaal vallen verschillende producten die binnen de wondzorg kunnen worden ingezet. Sommige materialen komen rechtstreeks in contact met de wond. Andere producten worden gebruikt als absorberende tweede laag of om het verband op zijn plaats te houden.

Veelgebruikte soorten wondzorgmateriaal zijn:

• Gaaskompressen
• Non-woven kompressen
• Absorberende verbanden
• Zalfkompressen
• Siliconen verbanden
• Foamverbanden
• Folieverbanden
• Alginaten en hydrocolloïden
• Hydrofiber verbanden
• Antibacteriële verbanden en gazen
• Pleisters en eilandpleisters
• Fixatiepleisters en fixatiewindsels
• Buisverbanden en netverbanden
• Compressiematerialen
• Producten voor wondreiniging en wondspoeling

Welk product nodig is, hangt af van de situatie en het geldende behandelprotocol. Een gaaskompres, zoals Gaaskompres HEKA Pres hydrofiel 8-laags 10x10cm, heeft bijvoorbeeld andere eigenschappen dan een

 foamverband, zoals Foamverband ALLEVYN Adhesive 10x10cm. Ook een zalfkompres en een absorberend verband vervullen ieder een andere functie.

Welke functies heeft wondzorgmateriaal?

Om verschillende wondzorgmaterialen goed met elkaar te vergelijken, is het belangrijk om eerst naar hun functie te kijken.

Het wondgebied beschermen

Wondzorgmateriaal kan helpen om het wondgebied af te dekken en te beschermen tegen vuil, wrijving en andere invloeden van buitenaf.
 

De benodigde bescherming verschilt per situatie. Soms is een eenvoudig kompres voldoende. In andere situaties kan een verband nodig zijn dat beter aansluit op de vorm van het lichaam of dat langer op zijn plaats moet blijven.

Wondvocht opnemen

Een belangrijke functie van veel verbandmaterialen is het opnemen van wondvocht. De hoeveelheid vocht die een verband kan opnemen, verschilt sterk per product.
Een gaaskompres kan een beperkte hoeveelheid wondvocht opnemen. Voor een grotere hoeveelheid vocht bestaan absorberende verbanden, foamverbanden, alginaten en hydrofiber verbanden.
 

Het absorptievermogen moet passen bij de hoeveelheid wondvocht. Wanneer een verband te snel verzadigd raakt, kunnen lekkage en irritatie van de omliggende huid ontstaan. Andersom kan een te droog materiaal bij bepaalde wonden aan het wondoppervlak gaan kleven.

Verkleving beperken

Droog gaas kan aan een vochtig of kwetsbaar wondoppervlak kleven. Dit kan ongemak veroorzaken tijdens een verbandwisseling en het wondoppervlak onnodig belasten.
Er bestaan daarom wondcontactlagen die zijn ontwikkeld om verkleving zo veel mogelijk te beperken. Voorbeelden zijn zalfkompressen en siliconen verbanden. Een voorbeeld van zo'n zalfkompres is Siliconen verband ADAPTIC 7,5x7,5cm.
 Deze producten nemen zelf niet altijd voldoende wondvocht op. Ze worden daarom regelmatig gecombineerd met een absorberend secundair verband.

Verbandmateriaal fixeren

Niet ieder verband blijft zelfstandig op zijn plaats. Fixatiepleisters, windsels, buisverbanden en netverbanden kunnen worden gebruikt om andere wondzorgmaterialen te ondersteunen.
Een goede fixatie moet voorkomen dat het verband verschuift. Tegelijkertijd mag het materiaal niet onnodig strak worden aangebracht. Een te strakke fixatie kan druk of knelling veroorzaken.

Vocht binnen het verband reguleren

Sommige moderne wondverbanden zijn ontwikkeld om wondvocht op te nemen en vast te houden. Andere materialen beschermen het wondoppervlak tegen uitdroging.
Welke vorm van vochtregulatie gewenst is, hangt af van de wondbeoordeling, het behandeldoel en het protocol dat binnen de zorgorganisatie wordt gevolgd.

Traditioneel en modern wondzorgmateriaal

Binnen wondzorg wordt vaak onderscheid gemaakt tussen traditionele en moderne wondzorgmaterialen. Dit betekent niet dat het ene type automatisch beter is dan het andere.
De juiste keuze hangt af van de benodigde functie. In sommige situaties is een eenvoudig gaaskompres passend. In andere situaties zijn aanvullende eigenschappen nodig.

Traditioneel wondzorgmateriaal

Onder traditionele wondzorgmaterialen vallen onder andere:

• Gaaskompressen
• Non-woven kompressen
• Absorberende kompressen
• Wondpleisters
• Watten en deppers
• Fixatiepleisters
• Windsels

Deze producten worden veel gebruikt vanwege hun brede inzetbaarheid, verkrijgbaarheid en relatief eenvoudige toepassing.
Een belangrijk aandachtspunt is dat standaard droog gaas kan verkleven wanneer het rechtstreeks op een vochtige of kwetsbare wond wordt aangebracht. Het is daarom belangrijk om niet automatisch hetzelfde gaas voor iedere wond te gebruiken.

Moderne wondzorg

Moderne wondzorgmaterialen hebben vaak eigenschappen die gericht zijn op bijvoorbeeld vochtregulatie, absorptie, bescherming van kwetsbaar weefsel of het beperken van verkleving.
Voorbeelden zijn:

• Foamverbanden
• Siliconen verbanden
• Folieverbanden
• Alginaten
• Hydrocolloïden
• Hydrofiber verbanden
• Antibacteriële verbanden

Een product met meer eigenschappen is niet automatisch de beste of meest doelmatige keuze. Moderne wondzorgmaterialen moeten bewust en volgens het behandelprotocol worden ingezet.

Wondgaas als belangrijk onderdeel van wondzorgmateriaal

Wondgaas is een van de meest gebruikte producten binnen de wondzorg. Toch is wondgaas geen standaardproduct waarvan iedere uitvoering hetzelfde is.
De verschillen zitten onder meer in het absorptievermogen, de structuur, het aantal lagen, de mate van verkleving en de aanwezigheid van aanvullende eigenschappen.
Het is daarom belangrijk om wondgaas niet alleen te kiezen omdat het op voorraad ligt of omdat het altijd wordt gebruikt. Kijk eerst naar de functie die het gaas binnen de verbandopbouw moet vervullen.

Wat zijn de verschillen tussen soorten wondgaas?

Standaard gaas, zalfkompressen, siliconen verbanden en antibacteriële gazen hebben ieder andere eigenschappen.
Droog gaas is bijvoorbeeld absorberend en breed toepasbaar, maar kan bij bepaalde wonden aan het wondoppervlak kleven. Een zalfkompres of siliconen contactlaag is juist ontwikkeld om verkleving zo veel mogelijk te beperken.
 

Lees meer over de kenmerken en toepassingen in onze blog ‘Wat zijn de verschillen tussen soorten wondgaas?’.

Wanneer gebruik je welk type wondgaas?

De keuze van wondgaas hangt af van verschillende factoren. Denk aan de hoeveelheid wondvocht, het risico op verkleving, de conditie van het wondbed en het geldende behandelprotocol.
Er bestaat daarom geen type wondgaas dat voor iedere situatie de beste keuze is.

Meer weten over de belangrijkste afwegingen? Lees onze blog ‘Wanneer gebruik je welk type wondgaas?’. 

Waar moet je op letten bij het gebruik van wondgaas?

Niet alleen het type gaas is belangrijk. Ook de manier waarop het materiaal wordt aangebracht, gefixeerd en verwisseld speelt een rol.
Een verband dat te strak wordt aangebracht kan bijvoorbeeld knellen. Een verband dat onvoldoende vocht opneemt, kan snel verzadigd raken. Ook moet worden voorkomen dat droog gaas onnodig aan kwetsbaar weefsel kleeft.

Lees de praktische aandachtspunten in onze blog ‘Waar moet je op letten bij het gebruik van wondgaas?’.

Waar let je op bij het kiezen van wondzorgmateriaal?

De keuze voor wondzorgmateriaal begint bij een goede beoordeling door een bevoegde zorgprofessional. Het behandelprotocol bepaalt vervolgens welke functie het materiaal moet vervullen.
Bij de productkeuze kunnen verschillende aandachtspunten worden meegenomen.

De hoeveelheid wondvocht

De hoeveelheid wondvocht bepaalt hoeveel absorptievermogen nodig is.
Bij veel wondvocht is een verband nodig dat voldoende vocht kan opnemen en vasthouden. Bij weinig wondvocht moet worden voorkomen dat het gekozen materiaal uitdroogt en aan het wondoppervlak gaat kleven.

Het risico op verkleving

Bij kwetsbaar of nieuw gevormd weefsel kan verkleving een belangrijk aandachtspunt zijn. In dat geval kan volgens het protocol worden gekozen voor een niet-verklevende wondcontactlaag.
Ook de frequentie van verbandwissels speelt mee. Wanneer een verband vaak moet worden verwisseld, kunnen huidvriendelijkheid en comfort extra belangrijk zijn.

De conditie van de omliggende huid

Niet alleen de wond, maar ook de huid rondom de wond moet worden meegenomen in de beoordeling.
Wondvocht, kleeflagen en frequente verbandwissels kunnen de omliggende huid belasten. Let daarom op de kleefkracht, de afmeting en het vochtregulerende vermogen van het verband.

De plaats en vorm van het wondgebied

Een verband moet passen bij de plaats waar het wordt aangebracht.
Op een vlak lichaamsdeel kan een standaardvorm voldoende zijn. Voor een hiel, gewricht of ander lastig lichaamsdeel kan een aangepaste vorm of flexibel materiaal praktischer zijn.

De benodigde fixatie

Sommige verbanden hebben een zelfklevende rand. Andere materialen moeten met een pleister, windsel, buisverband of netverband worden gefixeerd.
Kijk daarom bij de productkeuze ook naar de complete verbandopbouw. Een wondcontactlaag zonder passende absorberende laag of fixatie vormt nog geen volledig verband.

Het risico op infectie

Wanneer infectie of een verhoogd infectierisico een aandachtspunt is, kan volgens het behandelprotocol worden gekozen voor een verband met aanvullende antimicrobiële eigenschappen.
Dit betekent niet dat een antibacterieel product standaard de beste keuze is. Het product moet passen bij het behandeldoel en bewust worden ingezet.

Het comfort van de patiënt

Wondzorg draait niet alleen om producteigenschappen. Ook comfort, bewegingsvrijheid en de ervaring tijdens verbandwissels spelen een rol.
Een verband dat aan de wond of huid kleeft, kan ongemak veroorzaken. Ook een dik, stug of slecht passend verband kan de patiënt hinderen.

Steriel of niet-steriel

Veel wondzorgmaterialen zijn verkrijgbaar in steriele en niet-steriele uitvoeringen.
Welke uitvoering nodig is, hangt af van de toepassing en het protocol. Controleer voor gebruik altijd de verpakking, houdbaarheidsdatum en productinformatie.

Wondzorgmateriaal inkopen voor een zorgorganisatie

Voor thuiszorgorganisaties, verpleeghuizen, huisartsenpraktijken en andere zorginstellingen gaat het niet alleen om de keuze voor één product. Ook assortiment, voorraad, leverbaarheid en gebruiksgemak spelen een rol.

Stel een overzichtelijk basisassortiment samen

Een goed basisassortiment bevat producten voor veelvoorkomende toepassingen, zonder dat er onnodig veel vergelijkbare varianten op voorraad liggen.
Afhankelijk van de organisatie kan een basisassortiment bijvoorbeeld bestaan uit:

• Steriele en niet-steriele kompressen
• Absorberende verbanden
• Niet-verklevende wondcontactlagen
• Pleisters en eilandpleisters
• Fixatiematerialen
• Wondreinigingsproducten
• Een selectie moderne wondverbanden, zoals Alginaatverband ALGISITE M 5x5cm
• Producten voor specifieke behandelprotocollen

De precieze samenstelling hangt af van de cliëntenpopulatie, de behandelprotocollen en de werkwijze binnen de organisatie.

Voorkom onnodige productvariatie

Wanneer er veel vergelijkbare producten op voorraad liggen, kan dit leiden tot onduidelijkheid en extra voorraadkosten.
Door producten op functie en eigenschappen te vergelijken, kan het assortiment overzichtelijker worden ingericht. Denk bijvoorbeeld aan het beperken van dubbele afmetingen of verschillende merken met vrijwel dezelfde toepassing.
 

Standaardisatie betekent niet dat voor iedere wond hetzelfde materiaal wordt gebruikt. Het betekent dat er een duidelijke selectie beschikbaar is waaruit zorgprofessionals volgens het protocol kunnen kiezen.

Kijk niet alleen naar de stuksprijs

De laagste stuksprijs is niet altijd de meest voordelige keuze voor de organisatie.
Ook verpakkingseenheid, gebruiksgemak, verspilling, leverbaarheid en voorraadbeheer kunnen invloed hebben op de totale kosten.

Let bij een productvergelijking daarom onder andere op:

• De functie en eigenschappen
• De afmetingen
• De verpakkingseenheid
• De houdbaarheid
• Het gebruiksgemak
• De beschikbare alternatieven
• De leverbaarheid
• De aansluiting op bestaande protocollen

Houd rekening met continuïteit

Wondzorgmateriaal moet beschikbaar zijn wanneer het nodig is. Het is daarom verstandig om bij belangrijke productgroepen ook naar mogelijke alternatieven te kijken.
Een alternatief hoeft niet altijd van hetzelfde merk te zijn. Door producten te vergelijken op functie, materiaal, afmeting en absorptievermogen kan soms een passend merkonafhankelijk alternatief worden gevonden.

Betrek de gebruikers bij het assortiment

Inkopers, verpleegkundigen, verzorgenden en andere gebruikers bekijken wondzorgmateriaal ieder vanuit een andere invalshoek.
Een inkoper kijkt bijvoorbeeld naar prijs, voorraad en leverbaarheid. Een gebruiker let eerder op de verpakking, toepassing en het gebruiksgemak.
 

Door beide perspectieven te combineren, ontstaat een assortiment dat beter aansluit op de dagelijkse praktijk.

Veelgemaakte fouten bij wondzorgmateriaal

Altijd hetzelfde product gebruiken

Niet iedere wond of verbandopbouw vraagt om hetzelfde product. Een standaardkeuze uit gewoonte sluit daarom niet altijd aan op de situatie.

Alleen naar absorptie kijken

Absorptie is belangrijk, maar niet het enige aandachtspunt. Ook verkleving, huidconditie, pasvorm, fixatie en comfort moeten worden meegenomen.

Droog gaas direct op een vochtige of kwetsbare wond gebruiken

Droog gaas kan aan het wondoppervlak kleven. Beoordeel daarom altijd of een niet-verklevende wondcontactlaag nodig is en volg het behandelprotocol.

Antibacteriële producten standaard inzetten

Een antibacterieel verband is niet automatisch beter dan een regulier verband. Aanvullende eigenschappen moeten voor een duidelijk doel worden ingezet.

Geen rekening houden met de complete verbandopbouw

Een wondcontactlaag, absorberend verband en fixatiemateriaal hebben ieder een eigen functie. Kijk daarom niet alleen naar één product, maar naar de volledige opbouw.

Het verband te strak aanbrengen

Fixatiemateriaal moet voldoende houvast bieden, maar mag niet onnodig knellen of druk veroorzaken.

Merkonafhankelijk kijken naar wondzorg

Het aanbod wondzorgmateriaal is groot. Verschillende merken bieden producten aan die op het eerste gezicht vergelijkbaar lijken, maar kunnen verschillen in absorptie, kleeflaag, vorm, maat en verpakking.
Bij F. vd Vooren kijken we daarom niet alleen naar het merk. We kijken naar de gewenste producteigenschappen, de werkwijze van de organisatie en de praktische inzetbaarheid. Soms is een eenvoudig gaaskompres voldoende. In een andere situatie past een absorberend verband, siliconen wondcontactlaag of ander wondzorgproduct beter bij het geldende protocol.
 

Als medische groothandel geven we algemene productinformatie en denken we mee over assortimenten, leverbaarheid en productalternatieven. De medische beoordeling en de keuze voor een behandeling blijven de verantwoordelijkheid van een bevoegde zorgprofessional.

Wondzorgmateriaal bestellen bij F. vd Vooren

F. vd Vooren levert een breed assortiment wondzorg- en verbandmaterialen aan professionele zorgorganisaties.

Binnen ons assortiment vind je onder andere producten voor:

• Wondverzorging
• Wondbedekking
• Moderne wondzorg
• Fixatie
• Pleisters
• Compressie

Wij leveren onder andere aan thuiszorgorganisaties, verpleeghuizen, huisartsenpraktijken, inkooporganisaties en andere professionele zorgaanbieders.
Heb je vragen over een product, verpakkingseenheid of mogelijk alternatief? Onze accountmanagers denken merkonafhankelijk met je mee. Zo kun je een assortiment samenstellen dat past bij de werkwijze, protocollen en inkoopbehoefte van jouw organisatie.

Bekijk ons assortiment wondzorg en verbandmaterialen of neem vrijblijvend contact met ons op.

Veelgestelde vragen over wondzorgmateriaal

Wat valt onder wondzorgmateriaal?

Onder wondzorgmateriaal vallen producten voor het reinigen, bedekken, beschermen en fixeren van een wond. Voorbeelden zijn gaaskompressen, absorberende verbanden, wondcontactlagen, foamverbanden, pleisters en fixatiematerialen.

Wat is het verschil tussen wondgaas en wondverband?

Wondgaas is een specifieke vorm van wondzorgmateriaal. Wondverband is een bredere term. Hieronder vallen bijvoorbeeld ook foamverbanden, hydrocolloïden, absorberende verbanden en siliconen wondcontactlagen.

Welk wondzorgmateriaal is het beste?

Er bestaat geen wondzorgmateriaal dat voor iedere wond de beste keuze is. De keuze hangt af van de wondbeoordeling, de hoeveelheid wondvocht, het risico op verkleving, de huidconditie en het behandelprotocol.

Welk wondgaas plakt niet aan de wond?

Siliconen wondcontactlagen en zalfkompressen zijn ontwikkeld om verkleving zo veel mogelijk te beperken. Welk product passend is, hangt af van de situatie en het behandelprotocol.

Wanneer gebruik je een absorberend verband?

Een absorberend verband kan worden gebruikt wanneer opname van wondvocht nodig is. Het benodigde absorptievermogen hangt af van de hoeveelheid wondvocht en de volledige verbandopbouw.

Hoe kies je wondzorgmateriaal voor een zorgorganisatie?

Kijk naar de cliëntenpopulatie, behandelprotocollen, producteigenschappen, verpakkingseenheden, leverbaarheid en het gebruiksgemak. Zorg daarnaast voor een overzichtelijk assortiment met voldoende keuzemogelijkheden voor de meest voorkomende situaties.

Geeft F. vd Vooren medisch advies over wondbehandeling?

F. vd Vooren geeft algemene productinformatie en merkonafhankelijk advies over assortimenten en productalternatieven. Voor de beoordeling van een wond en medisch behandeladvies moet een bevoegde zorgprofessional worden geraadpleegd.